Kısa cevap: Eski SCSI disklerden veri kurtarmak çoğu durumda mümkündür. Ancak bu diskler modern bilgisayarlara doğrudan bağlanamaz. Üstelik yaşlandıkça motor, kafa ve yüzey arızalarına yatkın hâle gelirler. Disk görünmüyorsa tekrar tekrar çalıştırmayın, onarım aracı kullanmayın. Önce kontrollü imaj alınmalı, veriler ardından bu kopya üzerinden kurtarılmalıdır.
Yıllardır sorunsuz çalışan bir sunucu, bir gün bir yükseltme ya da taşıma sonrasında sessizce "yok" olabilir. Bu yazıda SCSI disk veri kurtarma sürecini, PITS Global laboratuvarlarında çözülen gerçek bir vaka üzerinden anlatıyoruz. Vakada yedeği olmayan bir tıp kliniğinin görüntüleme arşivi ve web uygulaması söz konusuydu. Kendi eski sunucunuz varsa, aşağıdaki bilgiler olası bir veri kaybının önüne geçmenize yardımcı olabilir.

SCSI disk nedir, neden bugün sorun çıkarır?
SCSI (Small Computer System Interface), özellikle 1990'lar ve 2000'lerin sunucularında kullanılan bir disk arayüzüdür. Bugünkü bilgisayarlarda SCSI denetleyicisi bulunmadığı için bu diskler doğrudan bağlanamaz. Yeri büyük ölçüde SAS ve SATA arayüzlerine geçmiştir.
SCSI diskler genellikle yüksek devirde çalışır ve yoğun yük için tasarlanmıştır. Yine de yıllar içinde mekanik parçalar yıpranır. Uzun süre kapalı kalan ya da yeni bir sisteme taşınan bir disk, ilk açılışta arıza belirtisi gösterebilir. Bu disklere erişimi zorlaştıran başlıca etkenler şunlardır:
- Uyumsuzluk: Uygun denetleyici kartı (HBA) ve kablo/adaptör bulmak her zaman kolay değildir.
- Motor ve mil yıpranması: Motor sıkışabilir, plakalar dönmeyebilir (stiction).
- Kafa aşınması: Okuma-yazma kafaları (head) zamanla zayıflar ve okuma hataları artar.
- Yüzey hasarı: Kötü sektörler (bad sector) çoğalır, dosyalar okunamayan alanlara dağılmış olabilir.
- Yanlış müdahale riski: Bir RAID kartının diski "başlatmayı" (initialize) önermesi gibi tek bir yanlış tık, verinin üzerine yazabilir.
Vaka: Yükseltmeden sonra açılmayan üç SCSI disk
ABD'deki bir tıp kliniği, yıllardır üç adet 73 GB Seagate SCSI diskle çalışan bir sunucu kullanıyordu. Bu sunucuda kliniğin günlük işleyişi için kritik veriler vardı:
- Web uygulamasının altyapısı ve veritabanı (Apache + MySQL)
- Hasta faturalandırma ve kayıt bilgileri
- Tanısal görüntüleme cihazlarından gelen DICOM dosyaları
- Arşivlenmiş tıbbi belgeler ve yapılandırma dosyaları
Bir sistem yükseltmesinin ardından bilgi işlem ekibi disklere yeniden erişmek istedi. Diskler enerji alıyordu ama hiçbiri bağlanmadı (mount edilmedi). Kurum içi ekip dosyaları kurtarmayı denedi, sonuç alamadı. Düzenli bir yedekleme sistemi de yoktu. Bu noktada diskler PITS Global laboratuvarına teslim edildi.
Laboratuvarda ne bulundu? Her diskte farklı bir arıza
Temiz oda (cleanroom) incelemesi, üç diskin üç ayrı arıza türü taşıdığını gösterdi. Bu yüzden her biri için farklı bir yol izlendi.

Disk 1 – Mekanik arıza: sıkışmış motor
Motor kilitlenmişti, kafa grubu da tepki vermiyordu. Ekip uyumlu bir donör disk buldu. Motor ve elektronik kart (PCB), donör diskteki parçalarla değiştirildi. Bu tür işlemler plakaların açıkta kaldığı için yalnızca temiz odada yapılabilir.
Disk 2 – Yüzey hasarı ve kötü sektörler
Bu diskte çok sayıda Apache ve MySQL dosyası vardı. Dosyalar, kötü sektörlerin bulunduğu alanlara parça parça dağılmıştı. İmaj alma (imaging) araçları okunamayan bölgeleri atlayarak önce sağlam alanları kopyaladı. Ardından sunucu dizinleri bu kopya üzerinden yeniden kuruldu.
Disk 3 – Mantıksal bozulma ve dosya tablosu kaybı
DICOM görüntüleri ve web uygulamasının veritabanı bu diskteydi. Dosya sistemi indeksi bozulmuştu, yani diskteki veri duruyor ama "nerede olduğu" bilgisi kaybolmuştu. Ham veri kurtarma (raw recovery) yapıldı ve klasör ile dosya yapısı yeniden oluşturuldu.
Laboratuvardan not: Birden fazla diskli sunucularda en sık gördüğümüz hata, bütün disklere aynı çözümü uygulamaktır. Bir disk mekanik, diğeri mantıksal sorunlu olabilir. Önce her diskin teşhisi ayrı yapılır, sonra her biri için en az riskli yol seçilir.
Sonuç: Hangi veriler kurtarıldı?
Temiz oda çalışması, kontrollü imaj alma ve ham dosya sistemi analizi sayesinde şu veriler geri alındı:
- Apache sunucu dosyaları kurtarıldı ve yeniden yapılandırıldı.
- Web uygulamasını çalıştıran MySQL veritabanı tamamen geri getirildi.
- BT, MR ve röntgen çekimlerine ait yüzlerce DICOM (.dcm) dosyası kurtarıldı.
- Hasta kayıtları ve idari dosyalar çıkarıldı.
Veriler, modern sistemlerle uyumlu, şifreli yeni bir harici diske aktarıldı ve müşteri tarafından doğrulandı. Klinik, birkaç iş günü içinde web altyapısına ve görüntüleme arşivine yeniden kavuştu.

Eski sunucu diskiniz görünmüyorsa ne yapmalısınız?
İlk kural basittir: diske yazma yapabilecek her işlemi durdurun ve belirtiyi not edin. Aşağıdaki tablo, eski SCSI veya SAS disklerde sık görülen durumları özetler.
| Belirti | Olası neden | Ne yapmalı | Ne yapmamalı |
|---|---|---|---|
| Disk enerji alıyor ama hiç dönmüyor | Motor sıkışması, PCB arızası | Kapatın, profesyonel değerlendirme isteyin | Diske vurmak, sallamak, tekrar tekrar açmak |
| Tık veya sürtünme sesi | Kafa arızası, plaka hasarı | Hemen kapatın | "Bir kez daha deneyeyim" demek |
| Disk dönüyor, sistem bağlamıyor | Dosya sistemi bozulması, denetleyici uyumsuzluğu | Disk sırasını ve denetleyici modelini not edin | CHKDSK, fsck veya onarım aracı çalıştırmak |
| Çok yavaş okuma, sürekli hata | Kötü sektörler, zayıflayan kafalar | Kullanımı bırakın, imaj aldırın | Tüm diski kopyalamaya zorlamak |
| RAID kartı "yabancı yapılandırma" veya "initialize" uyarısı veriyor | Dizi bilgisinin okunamaması | İşlemi iptal edin, sunucuyu kapatın | Başlatma, temizleme veya yeniden oluşturma (rebuild) |
Güvenle yapabilecekleriniz
- Sunucuyu düzgün şekilde kapatın ve diskleri gereksiz yere çalıştırmayın.
- Her diskin hangi yuvada durduğunu etiketleyin. Fotoğraf çekmek en kolay yoldur.
- Denetleyici kartının ve sunucunun model bilgisini not edin.
- Kablo ve güç bağlantılarının yerinde olup olmadığını gözle kontrol edin.
- Diskte ne tür veriler olduğunu ve en kritik klasörleri listeleyin. Bu liste kurtarma önceliğini belirlemeyi kolaylaştırır.
Kesinlikle kaçınmanız gerekenler
- Diski açmak: Toz tek başına plakalara kalıcı zarar verebilir.
- Başka bir diskten elektronik kart takmak: Kartlardaki diske özel bilgiler (ROM, adaptif parametreler) uyuşmazsa sorun büyür.
- Formatlamak, başlatmak veya diske yeni veri yazmak.
- Deneme yanılma yapan kurtarma programlarını tekrar tekrar çalıştırmak. Zayıf bir diskte her deneme başarı şansını azaltabilir.
- Diskler bir RAID dizisindeyse sıralarını değiştirmek veya rebuild başlatmak.
Ne zaman profesyonel yardım almalısınız?
Disk ses çıkarıyorsa, dönmüyorsa, kurum içi deneme sonuç vermediyse ya da veri kritikse profesyonel destek almanın zamanı gelmiştir. Sağlık verisi, finans kayıtları veya tek kopya arşivler söz konusuysa deneme yapmadan önce durmak en güvenli seçenektir.
Profesyonel süreçte sıra hep aynıdır. Önce arıza teşhis edilir ve bulgular onayınıza sunulur. Gerekirse temiz odada fiziksel onarım yapılır. Ardından orijinal diske hiçbir şey yazılmadan kontrollü bir imaj alınır. Veriler bu imaj üzerinden kurtarılır, dosya listesi sizinle doğrulanır ve yeni bir ortama aktarılır. Ayrıntılar için sunucu veri kurtarma hizmetimize göz atabilirsiniz. Diskleriniz bir dizi oluşturuyorsa RAID veri kurtarma sayfamız da yol gösterir.

Laboratuvardan not: Kötü sektörlü bir diskte amaç, önce okunabilen her şeyi güvenle kopyalamaktır. Zor alanlar sonraya bırakılır. Bu yaklaşım, zayıflayan kafaların ilk denemelerde tükenmesini önler. Konuyu kötü sektörlü disk veri kurtarma vakasında daha ayrıntılı anlattık.
Sağlık kurumları bu vakadan ne öğrenmeli?
Bu vakanın asıl dersi şudur: eski donanım çalıştığı sürece güvenli görünür, ama yedeksiz her sistem tek bir arızaya bağlıdır. Türkiye'de hasta görüntüleri ve sağlık kayıtları, KVKK (6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) kapsamında özel nitelikli kişisel veri olarak değerlendirilir. Bu yüzden hem verinin kaybolmaması hem de kurtarma sırasında gizliliğin korunması önemlidir.
Eski sunucu kullanan klinikler için kısa bir kontrol listesi:
- DICOM arşivi ve veritabanı için düzenli, otomatik yedek alınıyor mu?
- Yedeklerin en az biri sunucudan fiziksel olarak ayrı bir yerde duruyor mu?
- Yedekten geri dönüş en son ne zaman test edildi?
- Sistem yükseltmesi veya taşıma öncesinde tam kopya alınıyor mu?
- Eski disklerin yerine modern bir depolama çözümüne geçiş planlandı mı?
Önemli Noktalar
- Eski SCSI diskler modern sistemlere doğrudan bağlanamaz; uyumsuzluk ve yıpranma birlikte risk oluşturur.
- Bu vakada üç diskte üç ayrı arıza vardı: sıkışan motor, kötü sektörler ve bozuk dosya tablosu.
- Kurtarma, temiz oda onarımı, kontrollü imaj alma ve ham veri analizine dayandı.
- DICOM dosyaları, MySQL veritabanı ve Apache dosyaları şifreli yeni bir diske aktarıldı.
- Disk görünmüyorsa onarım aracı çalıştırmayın, RAID kartının başlatma önerisini kabul etmeyin.
- Sağlık verileri KVKK kapsamında özel nitelikli veridir; düzenli ve test edilmiş yedek şarttır.
Eski sunucu diskleriniz için bize ulaşın
PITS Global Veri Kurtarma Hizmetleri, İstanbul Ataşehir'deki ISO sertifikalı temiz oda laboratuvarında SCSI, SAS ve SATA sunucu disklerinden veri kurtarma yapar. İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Bursa, Gaziantep ve Samsun şubelerimize başvurabilir ya da diskinizi kargoyla gönderebilirsiniz. Bize (0216) 599 00 11 numaralı telefondan ulaşabilir veya fiyat teklifi formunu doldurabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
DICOM dosyası nedir, normal bir resim dosyası gibi açılabilir mi?
DICOM, tıbbi görüntüleme için kullanılan uluslararası bir standarttır. Bir .dcm dosyası yalnızca görüntüyü değil, hasta bilgisi, çekim tarihi ve cihaz ayarları gibi meta verileri de taşır. Bu nedenle sıradan bir resim görüntüleyiciyle tam olarak açılamaz. Kurtarılan DICOM dosyaları, bir DICOM görüntüleyici veya kurumun PACS sistemiyle kontrol edilmelidir.
SCSI diskimi USB adaptörle bilgisayara takıp verileri kendim alabilir miyim?
Teknik olarak bazı adaptörler ve denetleyici kartlarla bağlantı mümkündür. Ancak disk yıllarca kapalı kaldıysa, ses çıkarıyorsa veya daha önce görünmediyse bu deneme riskli olabilir. Uyumsuz bir denetleyici diski başlatmayı önerebilir, zayıf kafalar da her denemede daha fazla yıpranır. Veri önemliyse bağlantı denemesi yapmadan önce uzman görüşü almak daha güvenlidir.
Bozuk bir MySQL veritabanı eski diskten kurtarılabilir mi?
Çoğu durumda evet. Veritabanı dosyaları diskte fiziksel olarak duruyorsa, önce diskin imajı alınır, ardından veritabanı dosyaları bu kopyadan çıkarılır. Dosyalar kötü sektörlere dağılmışsa okunabilen parçalar birleştirilerek yapı yeniden kurulur. Sonuç, eksik veya hasarlı bölgelerin miktarına bağlıdır; bu yüzden kesin sonuç ancak teşhisten sonra söylenebilir.
Hasta verilerini veri kurtarma laboratuvarına göndermek KVKK açısından sorun olur mu?
Sağlık verileri KVKK kapsamında özel nitelikli kişisel veri sayılır ve dikkatli işlenmelidir. Laboratuvarla gizlilik koşullarını önceden konuşmanız, gerekirse gizlilik sözleşmesi talep etmeniz iyi bir uygulamadır. PITS Global, verileri gizlilik ilkesiyle ve KVKK'ya uygun şekilde işler. Kurumunuza özel yasal yükümlülükler için kendi hukuk danışmanınızın görüşünü almanız önerilir.
Sunucudaki diskler RAID dizisindeyse laboratuvara nasıl göndermeliyim?
Sunucuyu kapattıktan sonra her diskin hangi yuvada olduğunu etiketleyin ve fotoğraflayın. Dizinin bütün disklerini, arızalı görünmeyenler dahil birlikte gönderin. Denetleyici modelini ve RAID seviyesini biliyorsanız not edin. Diskleri antistatik poşete koyup darbeye karşı sağlam ambalajla paketleyin. Rebuild veya yeniden yapılandırma denemesi yapmayın.




