Kısa cevap: Tıklama sesi çıkaran ve tanınmayan bir Samsung hard diskten veri kurtarmak çoğu zaman mümkündür. Bunun şartı, diskin hemen kapatılması ve tekrar çalıştırılmamasıdır. Bu vakada okuma-yazma kafaları temiz odada donör parçalarla değiştirildi. Ardından diskin imajı alındı ve dosyaların %98,4’ü kurtarıldı.
Eski bir Samsung disk bir sabah tıklamaya başlar ve bilgisayar onu görmez. İçinde yılların iş belgeleri vardır. Bu durumda doğru Samsung hard disk veri kurtarma yaklaşımı, panikle yapılan denemelerden çok daha önemlidir. Aşağıda PITS Global laboratuvarlarında çözülen gerçek bir vakayı adım adım anlatıyoruz. Önce belirtileri, sonra laboratuvarda neyin neden yapıldığını, en sonda da kendi diskiniz için çıkarabileceğiniz dersleri bulacaksınız.
Vaka özeti: Samsung HD501LJ neden çalışmaz hale geldi?
Disk, içerideki mekanik parçalar hasar gördüğü için çalışmaz hale gelmişti. Okuma-yazma kafaları zarar görmüş, motor düzgün dönmüyordu. Bu yüzden firmware açılamıyor ve disk sisteme tanıtılamıyordu.
Diskin sahibi küçük bir işletmeydi. Samsung HD501LJ hem yedekleme hem de günlük depolama için kullanılıyordu. Diskte 180.000’den fazla dosya, yaklaşık 320 GB iş verisi vardı: belgeler, proje dosyaları, faturalar ve arşivlenmiş e-postalar.
Bir sabah olağan şekilde açılan bilgisayar diski görmedi. Diskten hafif bir tıklama sesi geliyor ve disk düzgün dönmüyordu.
Kullanıcının denedikleri ve neden riskliydi?
Kullanıcı farklı kablo ve portlar denedi, bir onarım yazılımı çalıştırdı ve bilgisayarı güvenli modda başlattı. Kablo ve port kontrolü zararsızdır. Ama tıklayan bir diske onarım yazılımı çalıştırmak ve diski defalarca açmak risklidir.
Hasarlı kafalar her açılışta plakalara (platter) sürtünebilir. Onarım araçları da diski yoğun okumaya zorlar. Bu vakada plaka yüzeyinde hafif bir bozulma tespit edildi. Neyse ki hasar sınırlı kalmıştı.
Laboratuvardan not: Tıklayan bir diskte asıl kaybı çoğu zaman ilk arıza değil, ardından gelen denemeler büyütür. Kafa hasarlıyken disk ne kadar az çalıştırılırsa, plakalardaki veri o kadar sağlam kalır.
Samsung hard diskte hangi belirti ne anlama gelir?
Belirtiler, arızanın mekanik mi, elektronik mi yoksa mantıksal mı olduğunu büyük ölçüde gösterir. Aşağıdaki tablo ilk tepkinizi doğru seçmenize yardım eder. Daha fazla ayrıntı için hard disk arıza belirtileri rehberimize göz atabilirsiniz.
| Belirti | Olası neden | Ne yapmalı | Ne yapmamalı |
|---|---|---|---|
| Düzenli tıklama sesi, disk tanınmıyor | Okuma-yazma kafası (head) hasarı | Diski hemen kapatın, uzmana danışın | Tekrar tekrar açmak, onarım programı çalıştırmak |
| Vızıltı veya bip sesi, disk dönmüyor | Motor sıkışması (stiction) veya motor arızası | Güç bağlantısını kesin | Diski sallamak, vurmak, açmak |
| Hiç ses yok, disk dönmüyor | Elektronik kart (PCB) arızası, örneğin elektrik dalgalanması sonrası | Kabloyu ve güç kaynağını kontrol edip durun | Başka bir diskin kartını takmak |
| Disk dönüyor ama kapasite yanlış görünüyor ya da tanınmıyor | Firmware veya servis alanı (service area) sorunu | Diski kullanmayı bırakın | Başlatmak (initialize) veya formatlamak |
| Disk tanınıyor, dosyalar açılmıyor, aşırı yavaş | Kötü sektörler (bad sector) veya dosya sistemi bozulması | Önemli veriyi kopyalamaya zorlamadan uzmana danışın | CHKDSK veya “Diski onar” çalıştırmak |
Laboratuvarda arıza nasıl teşhis edildi?
Teşhis, diske zarar vermeyen yöntemlerle hem fiziksel durumu hem de mantıksal yapıyı inceleyerek yapıldı. Amaç, diski açmadan önce neyin bozuk olduğunu netleştirmekti.
Bulgular şunlardı:
- Okuma-yazma kafa grubu fiziksel olarak hasarlıydı.
- Motor (spindle) düzgün dönmüyordu.
- Plaka yüzeyinde hafif bir bozulma vardı.
- İç hasar nedeniyle firmware başlatılamıyordu.
Bu tablo, yazılımla çözülebilecek bir sorun olmadığını açıkça gösterdi. Disk, herhangi bir kurtarma denemesinden önce temiz odada onarılmalıydı.
Temiz odada kafa değişimi nasıl yapıldı?
Hasarlı kafalar, uyumlu bir donör diskten alınan kafa grubuyla değiştirildi ve motor dengelendi. Bu işlem yalnızca sertifikalı temiz oda (cleanroom) ortamında güvenle yapılabilir.
Diskin içi tozdan korunmak üzere tasarlanmıştır. Kafalar plakanın üzerinde çok küçük bir mesafede uçar. Tek bir toz zerresi bile bu mesafede çizik ve kalıcı veri kaybına yol açabilir. Bu nedenle diski normal bir odada açmak, kurtarma şansını ciddi biçimde düşürür. Temiz odanın neden şart olduğunu sertifikalı cleanroom laboratuvarımız sayfasında anlatıyoruz.
Kafa grubu değişimi (head stack replacement) için rastgele bir parça yetmez. Donör diskin aynı model olması, firmware ve donanım özelliklerinin de uyumlu olması gerekir. Samsung’un sabit disk üretimi 2011’de Seagate’e devredildiği için HD501LJ gibi eski modellerde uygun donör bulmak da ayrı bir uzmanlık ister.
Neden önce diskin imajı alındı?
Onarılan disk geçici olarak çalışır hale gelir, ama sonsuza kadar dayanacağı varsayılamaz. Bu yüzden ilk iş, tüm yüzeyin sektör sektör kopyası, yani imajı (imaging) alınır.
İmaj alma, donanım tabanlı görüntüleme cihazlarıyla kontrollü şekilde yapılır. Bu cihazlar zayıf bölgeleri zorlamadan okur ve orijinal diske hiçbir şey yazmaz. Sonraki tüm işlemler bu kopya üzerinde yürütülür. Böylece dosya kurtarma sırasında orijinal disk yeniden riske atılmaz.
Dosyalar imajdan nasıl kurtarıldı?
Doğrulanmış imaj üzerinde dosya sistemi yeniden yapılandırıldı. Disk NTFS ile biçimlendirilmişti ve dosyaların haritası olan MFT (Master File Table) bozulmuştu.
- Bozuk MFT yeniden oluşturuldu.
- 180.000’den fazla kurtarılabilir dosya tespit edilip listelendi.
- Klasör yapısı, tarih bilgileri ve meta veriler geri getirildi.
- Daha önce silinmiş dosyalar, dosya imzası taraması (raw signature scan) ile ayrıca bulundu.
Bu vakada tüm süreç 4 iş günü içinde tamamlandı.
Sonuç: Verilerin ne kadarı kurtarıldı?
Dosyaların %98,4’ü kurtarıldı ve 318,5 GB kullanılabilir veri sahibine teslim edildi. Dosyalar, arızadan önceki klasör düzeniyle geri geldi.
Teslimden önce müşteriyle uzaktan bir doğrulama oturumu yapıldı. Müşteri belgelerine, tablolarına, faturalarına ve e-postalarına göz attı. Kritik verilerin tamamı sağlamdı. Veriler yeni bir USB 3.0 harici diske aktarılarak gönderildi.
Samsung hard diskiniz arızalandıysa evde neler yapabilirsiniz?
Evde yalnızca diske zarar vermeyen basit kontroller yapılabilir. Fiziksel bir belirti varsa kontrol bile yapmadan durmak en doğrusudur.
Güvenle yapılabilecekler
- SATA ve güç kablosunun yerine oturduğunu kontrol edin.
- Harici kutu kullanıyorsanız başka bir USB portu veya bilgisayar deneyin.
- Windows’ta “Disk Yönetimi”nde, macOS’ta “Disk İzlencesi”nde diskin görünüp görünmediğine bakın. Hiçbir işlem başlatmayın.
- Bu kontrolleri bir kez yapın. Sonuç yoksa diski kapatın.
Kesinlikle yapılmaması gerekenler
- Tıklayan, vızıldayan veya sürtünen diski tekrar tekrar çalıştırmak
- CHKDSK, “Diski onar” veya benzeri onarım araçlarını çalıştırmak
- Disk Yönetimi’nin önerdiği “Diski başlat” ya da formatlama uyarısını onaylamak
- Diski açmak, sallamak, dondurmak veya üzerine vurmak
- Başka bir diskin elektronik kartını takmak (kart üzerindeki diske özel bilgiler uyuşmaz)
- Önemli veri varken deneme yanılma yapan kurtarma programları kullanmak
Ne zaman profesyonel yardım almalısınız?
Disk ses çıkarıyor, dönmüyor, düşmüş veya elektrik dalgalanmasına maruz kalmışsa profesyonel yardım gerekir. Veri sizin için önemliyse, mantıksal görünen sorunlarda da ilk denemeyi uzmana bırakmak daha güvenlidir.
PITS Global Veri Kurtarma Hizmetleri olarak süreci şu sırayla yürütürüz: ücretsiz ön analiz ve teşhis, bulgular hakkında sizi bilgilendirip onayınızı alma, gerekirse temiz odada fiziksel onarım, orijinal diske yazmadan imaj alma, imaj üzerinden kurtarma ve dosya listesinin sizinle doğrulanması, son olarak verilerin yeni bir ortama aktarılması. Ayrıntılar için veri kurtarma sürecimizi inceleyebilirsiniz.
Kafa ve motor arızaları hakkında daha fazla bilgi için motor arızası ve kafa çarpması yazımıza da bakabilirsiniz. Verileriniz gizlilik ilkesiyle ve KVKK’ya uygun şekilde işlenir.
Önemli Noktalar
- Tıklama sesi genellikle kafa hasarına işaret eder. Diski hemen kapatın.
- Onarım yazılımları ve tekrarlanan açılışlar plaka hasarını büyütebilir.
- Kafa değişimi yalnızca temiz odada ve uyumlu donör parçalarla yapılmalıdır.
- Profesyonel kurtarmada önce imaj alınır, dosyalar bu kopyadan çıkarılır.
- Bu vakada doğru sırayla çalışılarak dosyaların %98,4’ü kurtarıldı.
Samsung diskiniz tıklıyor, dönmüyor veya tanınmıyorsa daha fazla denemeden önce bize ulaşın. Ataşehir’deki merkez laboratuvarımızda ücretsiz analiz yapıyor, ücretsiz kargo ile diskinizi teslim alıyoruz. İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Bursa, Gaziantep ve Samsun şubelerimizden de destek alabilirsiniz. Veri kurtarılamazsa ücret alınmaz. (0216) 599 00 11 numaralı telefondan bize ulaşabilir veya fiyat teklifi formunu doldurabilirsiniz. Hard disk veri kurtarma hizmetimiz hakkında daha fazla bilgi de alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Samsung hard disk tık tık ses yapıyorsa veriler kurtarılabilir mi?
Çoğu durumda evet. Tık sesi genellikle okuma-yazma kafalarının hasar gördüğünü gösterir. Plakalar ciddi çizilmediyse, kafalar temiz odada donör parçalarla değiştirilir ve veriler kurtarılabilir. Başarı hasarın derecesine bağlıdır. Bu yüzden diski hemen kapatmak ve tekrar çalıştırmamak, kurtarma şansını korumanın en önemli adımıdır.
Samsung artık hard disk üretmiyor, eski diskim için parça bulunur mu?
Samsung'un sabit disk üretimi 2011'de Seagate'e devredildi. Bu nedenle HD501LJ gibi eski modellerde yedek parça bulmak zordur. Veri kurtarmada parça, aynı model ve uyumlu donanım özelliklerine sahip donör disklerden sağlanır. Uygun donörün seçilmesi teknik bilgi gerektirir ve teşhis aşamasında değerlendirilir.
Bozuk hard diskin elektronik kartını aynı model başka bir diskinkiyle değiştirebilir miyim?
Önerilmez. Modern disklerin elektronik kartında, o diske özel ayar bilgileri (adaptif parametreler) bulunan bir ROM yongası olur. Kart doğrudan değiştirildiğinde disk çalışmayabilir veya yanlış çalışarak plakalara zarar verebilir. Kart arızalarında ROM bilgileri laboratuvarda uygun yöntemlerle aktarılır.
Hard disk veri kurtarma ne kadar sürer?
Süre arızanın türüne, diskin kapasitesine ve hasarın derecesine göre değişir. Mantıksal sorunlar genellikle daha hızlı çözülür. Kafa değişimi ve imaj alma gerektiren fiziksel arızalar daha uzun sürer. Bu vakada süreç 4 iş günü içinde tamamlandı. Kendi diskiniz için net süre, ücretsiz ön analizden sonra bildirilir.
Disk Yönetimi diski başlatmamı istiyor, onaylamalı mıyım?
Hayır. Veri içeren bir diskte "Diski başlat" veya formatlama uyarısını onaylamak, bölüm bilgilerinin üzerine yazar ve kurtarmayı zorlaştırır. Bu uyarı genellikle disk okunamadığı veya bölüm yapısı bozulduğu için çıkar. Pencereyi kapatın, diski kullanmayı bırakın ve uzman değerlendirmesi isteyin.