Kısa cevap: Düşen ve tıklama sesi çıkaran bir Seagate harici diskteki veriler çoğu zaman kurtarılabilir. Bunun şartı, diski hemen kapatıp tekrar tekrar çalıştırmamaktır. Bu belirti genellikle okuma-yazma kafalarının hasar gördüğünü gösterir. Kurtarma için temiz odada kafa grubu değişimi, ardından da kontrollü imaj alma gerekir.
Seagate One Touch ve benzeri taşınabilir modeller küçük, hafif ve kullanışlı cihazlardır. Ancak içlerinde dakikada binlerce devirle dönen plakalar ve bu plakaların mikron mertebesinde üzerinde gezinen kafalar bulunur. Disk çalışırken yaşanan tek bir düşme bu hassas mekanizmayı bozmaya yeter. Bu yazıda Seagate harici disk veri kurtarma sürecini, belirtilerden laboratuvar aşamasına kadar adım adım anlatıyoruz. Yazının ortasında PITS Global laboratuvarlarında ele alınan gerçek bir vakaya da yer veriyoruz.
Seagate harici disk düşünce içeride ne olur?
Düşme anında en çok zarar gören parçalar okuma-yazma kafaları (head) ve kafaların park ettiği bölgedir. Disk kapanırken kafalar, plakalara değmemeleri için güvenli bir park alanına (parking zone) çekilir. Taşınabilir disklerde bu alan genellikle plakanın kenarındaki küçük bir rampadır.
Elektrik aniden kesildiğinde ya da disk çalışırken düştüğünde kafalar park alanına düzgün oturamayabilir. Darbe park bölgesini de bozabilir. Sonuçta kafalar eğilir, hizası kayar ya da plaka yüzeyine sürtünür. Disk de kendi kendini başlatamaz hale gelir.
Bu mekanik hasar çoğu zaman yazılımsal sorunlarla birlikte gelir. Darbe sırasında yazma işlemi yarıda kalan alanlar okunamaz hale gelebilir. Diskin kendi firmware’i bazı bölgeleri kötü sektör (bad sector) olarak işaretleyebilir.
Düşen Seagate diskte hangi belirtiler görülür?
En sık görülen belirtiler tıklama sesi, bilgisayarın diski tanımaması ve çok yavaş ya da yarıda kesilen dosya kopyalamadır. Her belirtinin farklı bir anlamı vardır. Aşağıdaki tablo, ne yapmanız gerektiğine hızlıca karar vermenize yardımcı olur.
| Belirti | Olası neden | Ne yapmalı? | Ne yapmamalı? |
|---|---|---|---|
| Düzenli tık tık sesi | Kafa hasarı veya hizası kaymış kafa | Diski hemen çıkarın, profesyonel analiz isteyin | Tekrar tekrar takıp çalıştırmayın |
| Sürtünme, kazıma sesi | Kafaların plakaya temas etmesi | Anında kapatın, hiç çalıştırmayın | “Bir kere daha deneyeyim” demeyin |
| Hiç dönmüyor, sadece vızıltı var | Kafaların plakaya yapışması veya motor sıkışması | Kapatın, temiz oda incelemesi gerekir | Diski sallamayın, vurmayın |
| Ses normal ama bilgisayar görmüyor | Kablo, USB köprü kartı veya firmware sorunu | Başka kablo ve port deneyin | Disk Yönetimi’nde “başlat” veya biçimlendirme yapmayın |
| Görünüyor ama dosyalar çok yavaş açılıyor | Kötü sektörler, zayıflamış kafalar | Kopyalamayı durdurun, profesyonel imaj aldırın | CHKDSK veya “Diski onar” çalıştırmayın |
Diğer belirtilerin ayrıntılı açıklaması için hard disk arıza belirtileri rehberimize göz atabilirsiniz.
Evde neleri güvenle kontrol edebilirsiniz?
Disk ses çıkarmıyorsa ve darbe almadıysa yalnızca birkaç zararsız kontrol yapabilirsiniz. Disk düştükten sonra tıklıyor, sürtünüyor ya da dönmüyorsa bu kontrolleri atlayın ve diski kapalı tutun.
Güvenli kontroller (yalnızca ses yoksa)
- Diskin kendi USB kablosunu başka bir sağlam kabloyla değiştirin.
- Diski USB çoklayıcı yerine doğrudan bilgisayarın arka portuna takın.
- Windows’ta Başlat’a sağ tıklayıp Disk Yönetimi‘ni açın. Diskin listede görünüp görünmediğine bakın, ama hiçbir işlem yapmayın.
- Mac’te Disk İzlencesi‘nde diskin listelenip listelenmediğini kontrol edin. “İlk Yardım” seçeneğini çalıştırmayın.
- Mümkünse diski başka bir bilgisayarda bir kez deneyin.
Kesinlikle yapılmaması gerekenler
- Tıklayan diski “belki açılır” diye defalarca takıp çıkarmak. Her açılışta hasarlı kafalar plakaları daha fazla çizebilir.
- Kutuyu açıp diski çıkarmak ya da açmak. Havadaki toz plakalara kalıcı zarar verebilir.
- Diski dondurucuya koymak, sallamak veya masaya vurmak.
- CHKDSK, “Diski onar” gibi araçlar ya da biçimlendirme. Bunlar diske yazar ve sorunlu alanları zorlar.
- Başka bir diskten elektronik kart (PCB) takmak. Kart üzerindeki ROM, diske özgü bilgiler içerir.
Disk düşürüldüyse atılacak ilk adımlar için düşürülen harici hard disk yazımızda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
Vaka: Düşen 1TB Seagate One Touch diskten veriler nasıl kurtarıldı?
Bu vakada müşteri, dosya aktarımı sürerken 1TB Seagate One Touch USB 3.2 Gen 1 diskini düşürmüştü. Disk düşmeden sonra tıklamaya başlamış ve bilgisayar onu tanımaz olmuştu. Müşteri diski daha fazla zorlamadan PITS Global laboratuvarlarına gönderdi. Bu doğru karar, sonucu doğrudan etkiledi.
Teşhis: temiz odada neler bulundu?
Disk, ISO sertifikalı temiz oda (cleanroom) ortamında açılarak incelendi. Uzmanların tespitleri şunlardı:
- Elektrik kesildiği anda kafalar plakalardan sert biçimde savrulmuştu.
- Park bölgesi darbe nedeniyle hasar görmüştü.
- Kafalar kırık değildi, ancak hizası bozulmuştu ve çalışmıyordu.
- Firmware, birçok sektörde sağlama toplamı (checksum) tutarsızlığı işaretlemişti.
Bulgular, kurtarma olasılığı ve tahmini süreyle birlikte müşteriye raporlandı. İşlemlere ancak müşteri onay verdikten sonra başlandı.
Kafa grubu değişimi
Çalışmayan kafalar, uyumlu bir donör diskten alınan kafa grubuyla değiştirildi (head stack replacement). Donör seçiminde parça numarası ve firmware sürümünün eşleşmesi kritik önemdedir. Uyumsuz bir kafa grubu diski okuyamaz, hatta plakalara zarar verebilir.
Değişim, kafa çekme aparatı (MHA puller) gibi hassas aletlerle yapıldı. Bu aparat, kafaların taşıma sırasında birbirine ve plakaya değmesini önler. Küçük bir temas bile plakadaki veriyi kalıcı olarak yok edebilir.
İmaj alma ve firmware düzeltmeleri
Yeni kafalar takılıp kalibre edildikten sonra disk, sektör sektör imajlandı (imaging). Bu aşamada yeni sorunlar ortaya çıktı. Bazı sektörler checksum hatası veriyor, firmware ise kararsız bölgeleri okunamaz olarak işaretliyordu. Ayrıca firmware içindeki çevirmen tablosu (translator) modüllerinin elle uyarlanması gerekiyordu.
Uzmanlar hata işleme algoritmalarını ayarladı ve kararsız sektörleri atlayarak okumaya devam etti. Çevirmen ve kusur tabloları yeniden oluşturuldu. Bu özel yaklaşım sayesinde kullanıcı verilerinin neredeyse tamamı kurtarıldı.
Doğrulama ve teslim
Kurtarılan dosyalar yeni ve sağlam bir harici diske aktarıldı. Dosya yapısı, bütünlüğü ve meta veriler kontrol edildi. Müşteri verileri önizledi, sonuçtan memnun kalınca teslimata onay verdi.
Laboratuvardan not: Bu vakadaki kafalar kırık değildi, yalnızca hizası bozulmuştu. Müşteri diski defalarca çalıştırmaya devam etseydi, hizasız kafalar plaka yüzeyini çizebilirdi. Plaka hasarı başladığında kurtarılabilecek veri miktarı ciddi biçimde azalır. Tıklama sesini duyduğunuz an diski kapatmak, yapabileceğiniz en değerli şeydir.
Bu vakadan çıkan dersler
- Düşen ve tıklayan disk, çoğu zaman “bitti” demek değildir.
- Mekanik onarım tek başına yetmeyebilir. Firmware ve kötü sektör işleri de gerekebilir.
- Veriler asıl diske değil, alınan imaja ve ardından yeni bir ortama kurtarılır.
Seagate harici disk için veri kurtarma programı işe yarar mı?
Veri kurtarma programları yalnızca mantıksal sorunlarda, yani diskin fiziksel olarak sağlam olduğu durumlarda işe yarayabilir. Yanlışlıkla silinen dosyalar veya bozulan bir bölüm bunlara örnektir. Disk düştüyse, tıklıyorsa ya da tanınmıyorsa program kullanmak sorunu büyütür.
Programlar diski uzun süre ve yoğun biçimde okur. Hasarlı kafalı bir diskte bu, plakaların çizilmesi demektir. Mantıksal sorunlarda bile veri önemliyse deneme yanılmadan kaçının. Her başarısız deneme, sonraki kurtarma şansını azaltabilir. Programı asla kurtarmak istediğiniz diske kurmayın.
Ne zaman profesyonel yardım almalısınız?
Disk düştüyse, ses çıkarıyorsa, dönmüyorsa ya da içindeki veriler sizin için önemliyse doğrudan profesyonel yardım almalısınız. Bu durumlarda evde yapılacak her deneme, kurtarılabilecek veri miktarını azaltma riski taşır.
PITS Global Veri Kurtarma Hizmetleri’nde süreç şu sırayla ilerler:
- Ücretsiz ön analiz ve arıza teşhisi yapılır.
- Bulgular size raporlanır, onayınız alınır.
- Gerekiyorsa temiz odada kafa değişimi gibi fiziksel onarım yapılır.
- Orijinal diske hiçbir şey yazılmadan, DeepSpar Disk Imager gibi cihazlarla kontrollü imaj alınır. Firmware ve çevirmen sorunları PC-3000 Express ile ele alınır.
- Veriler imaj üzerinden kurtarılır, dosya listesi sizinle doğrulanır.
- Veriler yeni bir ortama aktarılarak teslim edilir.
Adımların ayrıntılarını veri kurtarma süreci sayfamızda bulabilirsiniz. Verileriniz gizlilik ilkesiyle ve KVKK’ya uygun şekilde işlenir. Başarı, arızanın türüne ve hasarın derecesine bağlıdır. Bu nedenle kesin sonuç ancak analizden sonra söylenebilir.
Önemli Noktalar
- Düşen Seagate harici diskte tıklama sesi genellikle kafa hasarına işaret eder.
- Diski hemen kapatın, tekrar tekrar çalıştırmayın ve açmaya çalışmayın.
- CHKDSK, “Diski onar”, biçimlendirme ve kurtarma programları fiziksel arızada zarar verir.
- Profesyonel kurtarma temiz odada kafa değişimi, kontrollü imaj alma ve firmware düzeltmelerini kapsar.
- PITS Global laboratuvarlarındaki vakada, düşen 1TB One Touch diskteki verilerin neredeyse tamamı kurtarıldı.
Seagate harici diskiniz için bize ulaşın
Seagate harici diskiniz düştüyse, tıklıyorsa ya da artık tanınmıyorsa diski kapatın ve bizi arayın. PITS Global Veri Kurtarma Hizmetleri, Ataşehir’deki ISO sertifikalı temiz oda laboratuvarında ücretsiz analiz yapar. İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Bursa, Gaziantep ve Samsun şubelerimize başvurabilir ya da diskinizi ücretsiz kargoyla gönderebilirsiniz. Veri kurtarılamazsa ücret alınmaz. (0216) 599 00 11 numaralı telefondan bize ulaşabilir, harici disk veri kurtarma hizmetimizi inceleyebilir veya fiyat teklifi alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Seagate harici diskim düştü ama hâlâ çalışıyor, ne yapmalıyım?
Disk çalışıyor görünse bile darbe kafaları zayıflatmış olabilir. Önemli dosyalarınızı vakit kaybetmeden başka bir diske kopyalayın. Kopyalama çok yavaşsa, takılıyorsa ya da diskten yeni bir ses gelmeye başladıysa işlemi hemen durdurun. Bu durumda diski zorlamak yerine profesyonel imaj aldırmak daha güvenli bir yoldur.
Tıklayan Seagate diski dondurucuya koymak işe yarar mı?
Hayır, bu yöntem zararlıdır. Dondurucudan çıkan diskin içinde nem yoğuşur. Bu nem plakalara ve kafalara zarar verebilir. Tıklama sesi genellikle kafa hasarından kaynaklanır ve soğutmak bu sorunu çözmez. Doğru adım, diski kapalı tutup temiz oda ortamında incelenmesini sağlamaktır.
Seagate harici diskin kutusunu açıp diski başka kutuya takabilir miyim?
Disk ses çıkarmıyorsa ve sorun yalnızca USB bağlantısındaysa bu bazen işe yarar. Ancak bazı modellerde USB bağlantısı doğrudan diskin kartına entegredir, bu yüzden standart kutuya takılamaz. Disk düştüyse veya tıklıyorsa kutuyu değiştirmek sonucu değiştirmez ve gereksiz çalıştırma riski doğurur.
Düşen harici diskten veri kurtarma ne kadar sürer?
Süre, hasarın türüne göre değişir. Yalnızca kafa değişimi gereken bir diskle hem kafa hem firmware hem de yoğun kötü sektör sorunu olan bir disk aynı sürede tamamlanmaz. Uygun donör diskin bulunması da süreyi etkiler. Kesin süre, ücretsiz ön analizden sonra bulgularla birlikte size bildirilir.
Seagate garantisi verilerimi kurtarır mı?
Üretici garantisi genellikle cihazın değiştirilmesini kapsar, içindeki verilerin kurtarılmasını değil. Garanti kapsamında gönderilen arızalı disk çoğu zaman yenisiyle değiştirilir ve eski diskteki veriler geri gelmez. Verileriniz önemliyse diski garantiye göndermeden önce profesyonel bir veri kurtarma laboratuvarına danışın.
