Su Hasarlı RAID Veri Kurtarma: İlk Adımlar ve Laboratuvar Süreci

Kısa cevap: Su hasarı gören bir RAID dizisinden veri kurtarmak çoğu zaman mümkündür. Ancak şansınız ilk saatlerde yaptıklarınıza bağlıdır. Sistemi hemen kapatıp fişini çekin, diskleri yeniden çalıştırmayın ve ısıyla kurutmayın. Disklerin sırasını not edip profesyonel bir laboratuvara ulaştırın. Kurtarma, her diskin imajı alınıp RAID’in sanal olarak yeniden kurulmasıyla yapılır.

Su hasarlı RAID veri kurtarma, tek bir diskten veri kurtarmaktan daha hassas bir iştir. Sel, tavandan sızan su, patlayan bir boru, klimadan damlayan yoğuşma suyu ya da masaya devrilen bir bardak; sonuç aynı olabilir. Dizideki birden fazla disk aynı anda etkilenir ve RAID’in sağladığı yedeklilik bir anda işe yaramaz hâle gelir.

Bu yazıda önce durumunuzu nasıl değerlendireceğinizi, sonra güvenle neler yapabileceğinizi, en sonda da ne zaman durup uzman desteği almanız gerektiğini anlatıyoruz. PITS Global laboratuvarlarında ele alınan, su dökülmüş iki diskli bir RAID 0 vakası da yazının içinde.

RAID dizisini oluşturan diskler; sıraları kurtarma için önemlidir.

Su hasarlı RAID veri kurtarma mümkün mü?

Evet, su teması gören RAID dizilerinden veri kurtarmak çoğu durumda mümkündür; belirleyici olan, disklere su temasından sonra elektrik verilip verilmediğidir. Islak elektronik karta güç verilmesi kısa devreye yol açabilir. Diskler kapalı tutulduysa hasar çoğunlukla elektronik kart ve konnektörlerle sınırlı kalır.

Başarıyı etkileyen başlıca etkenler şunlardır:

  • Güç verilip verilmediği: Islakken çalıştırılan diskte hasar katlanabilir.
  • Suyun türü: Deniz suyu, sel suyu ya da kirli su, temiz suya göre daha hızlı korozyon yapar.
  • Geçen süre: Elektronik kartlarda korozyon saatler ve günler içinde ilerler.
  • RAID seviyesi: Yedekliliği olmayan RAID 0’da her diskteki her veri parçası önemlidir.
  • Suyun disk içine girip girmediği: Plakalara ulaşan su ve kalıntı, işi çok daha zorlaştırır.

Kurtarma garantisi verilemez; sonuç arızanın türüne ve hasarın derecesine bağlıdır. Ama doğru ilk adımlar şansı belirgin şekilde korur.

RAID, su hasarına karşı neden koruma sağlamaz?

RAID, tek bir diskin arızalanmasına karşı tasarlanmıştır; aynı anda birden fazla diski etkileyen çevresel olaylara karşı koruma sağlamaz. Su genellikle kasanın içindeki tüm disklere ulaşır. Bu yüzden RAID 1 veya RAID 5 gibi yedekli diziler de birkaç disk birden etkilendiğinde erişilemez hâle gelebilir.

RAID seviyesi Nasıl çalışır? Disk arızasına dayanıklılık Su hasarında durum
RAID 0 Veriyi parçalara bölüp disklere dağıtır (striping) Yok; tek disk arızası diziyi çökertir En kırılgan yapı; tüm disklerin okunması gerekir
RAID 1 Verinin aynısını iki diske yazar (mirroring) Bir disk arızasını tolere eder İki disk birlikte ıslanırsa koruma ortadan kalkar
RAID 5 Veri ve eşlik (parity) bilgisini en az üç diske dağıtır Bir disk arızasını tolere eder İkinci bir disk etkilenirse dizi çöker
RAID 6 Çift eşlik bilgisi kullanır İki disk arızasını tolere eder Daha dayanıklıdır ama sel gibi olaylarda yetersiz kalabilir
RAID 10 Aynalanmış disk çiftlerini birleştirir Her çiftten bir disk arızasını tolere eder Aynı çiftin iki diski etkilenirse veri erişilemez olur

RAID seviyeleri ve arıza senaryoları hakkında daha fazla bilgi için RAID veri kurtarma hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

Su, RAID disklerine nasıl zarar verir?

Su, disklere üç yoldan zarar verir: elektronik kartta korozyon, güç verildiğinde kısa devre ve disk içine sızarsa plakaların kirlenmesi. Bunlara ek olarak RAID denetleyicisi, arka panel (backplane) ve güç kaynağı da etkilenebilir.

Elektronik kartta korozyon

Diskin altındaki elektronik kart (PCB), konnektörler ve çipler suyla temas ettiğinde oksitlenmeye başlar. Su kurusa bile geride kalan mineral ve tuz kalıntıları korozyonu sürdürür. Bu nedenle “kurudu, artık sorun yok” düşüncesi yanıltıcıdır.

Güç verildiğinde kısa devre

Islak ya da hafif nemli bir diske elektrik verilmesi, bileşenleri anında yakabilir. Kısa devre bazen elektronik kartla sınırlı kalmaz; diskin firmware bilgilerini taşıyan bölümleri ve motor sürücüsünü de etkileyebilir.

Disk içine sızan su ve plakalar

Sabit diskler tamamen hava geçirmez değildir. Basıncı dengelemek için filtreli küçük bir nefes deliği bulunur. Disk suya gömüldüyse su bu yoldan içeri girip veri taşıyan plakalara (platter) ve okuma-yazma kafalarına (head) ulaşabilir. Plaka yüzeyinde kuruyan kalıntılar, kafa çalıştığında yüzeyi çizebilir.

Kapağı açık sunucu ve sökülmüş diskleri; disklerin yuvaları not edilmelidir.

RAID sisteminize su temas ettiyse ilk ne yapmalısınız?

İlk iş sistemi kapatıp tüm güç bağlantılarını kesmek ve diskleri bir daha çalıştırmamaktır. Sonra diskleri sıralarını kaybetmeden çıkarın, dışını nazikçe kurulayın ve profesyonel değerlendirme için hazırlayın. Aşağıdaki adımlar güvenli ve müdahalesizdir:

  1. Gücü kesin: Sistem açıksa kapatın, fişini ve kesintisiz güç kaynağı (UPS) bağlantısını çekin. Ortamda su varsa önce elektrik güvenliğinizi sağlayın.
  2. Yeniden açmayı denemeyin: “Bir kere çalışıyor mu bakayım” denemesi en sık yapılan ve en pahalıya mal olan hatadır.
  3. Disklerin sırasını kaydedin: Her diski çıkarmadan önce bulunduğu yuvayı etiketleyin ya da fotoğraflayın. “Yuva 1, Yuva 2” gibi notlar yeterlidir.
  4. Yapılandırma bilgisini not edin: RAID seviyesi, disk sayısı, denetleyici veya NAS modeli, işletim sistemi ve dosya sistemi gibi bildiklerinizi yazın.
  5. Dışını nazikçe kurulayın: Disklerin dış yüzeyini tüy bırakmayan bir bezle silin. Ovalamayın, sallamayın.
  6. Uzmana ulaştırın: Diskleri darbeye karşı ayrı ayrı sarılmış hâlde, mümkün olan en kısa sürede profesyonel bir laboratuvara gönderin.

Kesinlikle yapmamanız gerekenler

  • Saç kurutma makinesi, fırın, ısıtıcı veya kalorifer üstünde kurutmak. Isı, nemi daha derine iter ve bileşenlere zarar verebilir.
  • Basınçlı hava tutmak. Su ve kalıntıyı kart altına ya da disk içine itebilir.
  • Diski temiz oda dışında açmak. Toz tek başına plakalara kalıcı zarar verebilir.
  • Diskleri başka bir bilgisayara ya da kutuya takıp denemek.
  • Diskleri yeniden sıralamak, RAID’i yeniden oluşturmak (rebuild) veya denetleyicide “yeni dizi oluştur” seçeneğini kullanmak.
  • Windows’un “Diski başlat” ya da “Biçimlendir” uyarılarını kabul etmek; CHKDSK veya “Diski onar” gibi araçları çalıştırmak.

Laboratuvardan not: RAID 0 dizisindeki bir disk tek başına bilgisayara bağlandığında genellikle RAW ya da ayrılmamış görünür. Çünkü her disk verinin yalnızca bir parçasını taşır. Bu durumda Windows’un önerdiği başlatma veya biçimlendirme işlemi, kurtarılabilecek yapıların üzerine yazar.

Belirtiler ne anlama geliyor, ne yapmalı?

Su temasından sonra görülen her belirti, farklı bir hasar türüne işaret eder. Aşağıdaki tablo durumunuzu tanımanıza yardım eder. Ancak hiçbir satır, sistemi yeniden çalıştırıp denemeniz için gerekçe değildir.

Belirti Olası neden Ne yapmalı Ne yapmamalı
Sistem su temasından sonra kapandı Kısa devre, güç kaynağı koruması Fişi çekin, diskleri sırasıyla çıkarın Yeniden açmayı denemeyin
Diskler işletim sisteminde görünmüyor Elektronik kart, denetleyici veya arka panel hasarı Gücü kesin, uzman değerlendirmesi isteyin Diskleri başka cihazlara takıp denemeyin
Birim RAW görünüyor Dizi bozulmuş ya da dosya sistemi meta verisi zarar görmüş Hiçbir yazma işlemi yapmayın Biçimlendirme, CHKDSK, başlatma
Denetleyici dizi “degraded” ya da “failed” diyor Bir veya daha fazla disk okunamıyor Durum ekranını fotoğraflayıp sistemi kapatın Rebuild başlatmak, disk değiştirmek
Disklerden tık, vızıltı veya sürtünme sesi Kafa ya da plaka hasarı Hemen kapatın Tekrar tekrar çalıştırmak
Yanık kokusu, kartta beyaz/yeşil lekeler Kısa devre ve korozyon Gücü kesin, diskleri kuru tutun Kartı silmeye veya değiştirmeye çalışmak

Su hasarlı RAID laboratuvarda nasıl kurtarılır?

Profesyonel süreçte asıl kural şudur: Orijinal disklere asla yazılmaz, tüm çalışma disklerin imajları üzerinde yapılır. PITS Global Veri Kurtarma Hizmetleri’nde standart sürecimiz şu sırayla ilerler:

  1. Ücretsiz ön analiz: Her disk ayrı ayrı incelenir. Kart, konnektör ve korozyon durumu kontrol edilir. Gerekirse PC-3000 Express ile donanım ve firmware teşhisi yapılır.
  2. Bulguların paylaşılması: Teşhis ve yapılacak işlemler, onayınız için size iletilir.
  3. Fiziksel onarım: Gerekiyorsa elektronik kart onarımı yapılır. Disk içine su girmişse temiz odada plakalar ve okuma-yazma kafaları değerlendirilir; hasarlı kafalar uyumlu bir donör diskten alınan parçalarla değiştirilir (head stack replacement).
  4. Kontrollü imaj alma (imaging): Her diskin birebir kopyası DeepSpar Disk Imager gibi cihazlarla, zayıf alanlar zorlanmadan alınır.
  5. RAID yeniden yapılandırma: Disk sırası, blok boyutu (stripe size) ve eşlik düzeni imajlardan tespit edilir. Dizi, orijinal denetleyiciye ihtiyaç duymadan sanal olarak kurulur. Dosya sistemi ACE Lab Data Extractor gibi araçlarla yeniden yapılandırılır.
  6. Doğrulama ve teslim: Kurtarılan dosyaların listesi sizinle doğrulanır, veriler yeni bir depolama ortamına aktarılarak teslim edilir.
Temiz odada açık diskin mikroskopla incelenmesi; plaka yüzeyi kontrol edilir.

Diskin açılmasını gerektiren işlemlerin neden kontrollü ortamda yapılması gerektiğini sertifikalı cleanroom laboratuvarımız sayfasında ayrıntılı anlatıyoruz.

Vaka: Su dökülen iki diskli RAID 0 dizisi

PITS Global laboratuvarlarında ele alınan bu vaka, yedeksiz RAID 0’ın su hasarında neden en riskli yapı olduğunu iyi gösteriyor.

Sorun

Bir kullanıcı, iki sabit diskten oluşan RAID 0 dizisinin üzerine su döktü. Ardından diskler işletim sisteminde görünmez oldu. Yedekleri ve proje dosyaları bu dizideydi, yani başka bir kopya yoktu. Kullanıcı acil kurtarma hizmetini tercih etti.

Teşhis

Diskler laboratuvara ulaştığında dış yüzeyleri tüy bırakmayan malzemelerle kurulandı. Isı ya da basınçlı hava kullanılmadı; amaç nemi elektronik karta veya plakalara doğru itmemekti. Teşhis temiz odada yapıldı. Diskler bilgisayara bağlandığında RAW dosya sistemi olarak görünüyordu; yani bölüm yapısı okunamıyor, dosyalara erişilemiyordu. Üstelik her iki diskte de kısmi bozulma vardı.

Laboratuvarda yapılanlar

  • Her iki diskten veriler özel donanımla güvenli şekilde çıkarıldı.
  • RAID 0 yapısı, orijinal denetleyiciye gerek kalmadan yazılımla taklit edilerek (emülasyon) yeniden kuruldu.
  • Parçalara bölünmüş (stripe) veri birleştirildi ve tam dosya sistemi yeniden oluşturuldu.
  • Orijinal NTFS yapısı, bölüm tablosu ve meta veri başlıkları onarıldı.
  • Kritik dosyaların bütünlüğü hash karşılaştırmasıyla doğrulandı.

Sonuç ve ders

Kullanıcı kurtarılan verileri önizleyip tüm önemli dosyaların geri geldiğini onayladı. Veriler yeni, şifreli bir harici diske aktarılarak teslim edildi. Bu vakadan çıkan ders açık: RAID 0’da iki diskin de okunabilir kalması şarttır. Islak diskler yeniden çalıştırılmadığı için bu mümkün oldu.

Tepsiden çıkarılan diskin elektronik kartı; korozyon kontrolü burada başlar.

Laboratuvardan not: Bir RAID dizisini kurtarırken en değerli bilgi, disklerin hangi yuvada olduğudur. Sıra bilgisi imajlardan da çıkarılabilir; ancak sizin aldığınız basit bir not, analiz sürecini kısaltır ve hata riskini azaltır.

Ne zaman profesyonel yardım almalısınız?

RAID sistemine su temas ettiyse ve veriler sizin için önemliyse, evde denenecek güvenli bir kurtarma yöntemi yoktur; doğrudan profesyonel değerlendirme gerekir. Yapabilecekleriniz gücü kesmek, sırayı not etmek ve dışını kurulamakla sınırlıdır.

Şu durumlardan biri varsa beklemeden uzmana başvurun:

  • Sistem su temasından sonra çalıştırıldı ya da kendiliğinden kapandı.
  • Kasanın içinde, disklerin üzerinde veya altında su ya da nem izi var.
  • Birden fazla disk etkilendi veya dizi RAID 0.
  • Denetleyici diziyi “failed” olarak gösteriyor ya da birim RAW görünüyor.
  • Sunucuda iş açısından kritik veritabanları veya müşteri verileri var.

İşletme sunucularında sorun genellikle yalnızca diskler değildir; işletim sistemi, sanallaştırma katmanı ve veritabanları da işin içindedir. Bu tür durumlar için sunucu veri kurtarma sürecimiz de aynı imaj temelli yaklaşımla ilerler. Kişisel veri içeren cihazlar, gizlilik ilkesiyle ve KVKK’ya (6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) uygun şekilde işlenir.

RAID sisteminizi su hasarına karşı nasıl korursunuz?

En etkili koruma, RAID’i yedek olarak görmemek ve verinin ayrı bir yerde kopyasını tutmaktır. RAID donanım arızasına karşı süreklilik sağlar; su, yangın veya hırsızlığa karşı yalnızca ayrı konumdaki yedek korur.

  • Verilerin en az bir kopyasını farklı bir fiziksel konumda veya bulutta tutun.
  • Sunucu ve NAS cihazlarını zemine değil, yükseltilmiş raf veya kabinlere yerleştirin.
  • Klima iç ünitesi, su borusu veya tavan tesisatının altına sunucu koymayın.
  • Bodrum katlardaki sunucu odalarında su sızıntı sensörü kullanmayı değerlendirin.
  • Yedeklerin gerçekten geri yüklenebildiğini belirli aralıklarla test edin.

Bir disk arızasından sonra dizinin nasıl davrandığını merak ediyorsanız RAID 5 rebuild başarısız olduğunda yapılması gerekenler yazımız da işinize yarayabilir.

Depolama kabininden disk çıkarılması; her diskin yuvası kaydedilmelidir.

Önemli Noktalar

  • RAID, su gibi çevresel hasarlara karşı koruma sağlamaz; yedekli diziler de çökebilir.
  • RAID 0’da yedeklilik yoktur; tüm disklerin okunabilir kalması gerekir.
  • Su temasından sonra sistemi kapatın ve diskleri kesinlikle yeniden çalıştırmayın.
  • Isıyla kurutmayın, basınçlı hava kullanmayın, diskleri açmayın.
  • Disk sırasını not edin; rebuild, biçimlendirme ve CHKDSK yapmayın.
  • Profesyonel kurtarma, orijinal disklere yazmadan imaj üzerinden yapılır.

RAID diziniz, NAS cihazınız veya sunucunuz suyla temas ettiyse PITS Global Veri Kurtarma Hizmetleri’ne (0216) 599 00 11 numarasından ulaşabilirsiniz. İstanbul Ataşehir’deki merkez laboratuvarımızın yanı sıra Ankara, İzmir, Antalya, Bursa, Gaziantep ve Samsun şubelerimizle hizmet veriyoruz. Analiz ve kargo ücretsizdir; veriniz kurtarılamazsa ücret alınmaz. Dilerseniz fiyat teklifi formunu doldurarak da süreci başlatabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Su dökülen RAID diskleri kurutulduktan sonra çalıştırılabilir mi?

Önerilmez. Dış yüzey kuru görünse bile elektronik kartın altında, konnektörlerde veya disk içinde nem ve mineral kalıntısı kalabilir. Güç verildiğinde kısa devre oluşabilir ve korozyon hızlanabilir. Diskleri çalıştırmadan, sıralarını not ederek profesyonel değerlendirmeye göndermek en güvenli yoldur. Kuruduktan sonra çalışıyor gibi görünen diskler de kısa süre içinde arızalanabilir.

Islak sabit diski pirince koymak işe yarar mı?

Hayır, bu yöntem sabit diskler için güvenli bir çözüm değildir. Pirinç nemi yalnızca yüzeyden ve çok sınırlı ölçüde çeker; kart altındaki ve disk içindeki nemi gidermez, korozyonu da durdurmaz. Ayrıca pirinç tozu ve kırıntıları konnektörlere ya da nefes deliğine girebilir. Yapılması gereken, dışını tüy bırakmayan bezle silip diski çalıştırmadan uzmana ulaştırmaktır.

Su hasarında RAID denetleyici kartı da değiştirilmeli mi?

Veri kurtarma için çoğu zaman gerekmez. Profesyonel laboratuvarlar RAID yapısını disklerin imajlarından tespit edip diziyi yazılım ortamında sanal olarak kurar; orijinal denetleyiciye ihtiyaç duyulmaz. Denetleyiciyi kendiniz değiştirip diskleri yeni karta takmak ise risklidir, çünkü yeni kart diziyi yeniden başlatmayı veya yapılandırmayı sıfırlamayı önerebilir. Bu da mevcut veri yapısının üzerine yazılmasına yol açabilir.

Sel suyuna giren NAS cihazındaki veriler kurtarılır mı?

Çoğu durumda kurtarma denemesi yapılabilir, ancak sel suyu çamur, tuz ve kimyasal kalıntı taşıdığı için temiz suya göre daha zorlu bir senaryodur. Cihazı çalıştırmayın, diskleri yuva sırasına göre etiketleyip çıkarın ve kurumaya bırakmadan hızla laboratuvara ulaştırın. Sonuç, kalıntının disk içine ulaşıp ulaşmadığına ve cihaza güç verilip verilmediğine bağlıdır.

RAID 1 kullanıyorum, su hasarında verilerim güvende sayılır mı?

Tam olarak değil. RAID 1 verinin aynısını iki diske yazar ve bir diskin arızasını tolere eder. Ancak su genellikle aynı kasadaki her iki diske birlikte ulaşır. İki disk de etkilenirse aynalama koruması ortadan kalkar. Bu nedenle RAID 1 bir yedekleme yöntemi değildir; verinin farklı bir konumda ayrı bir kopyasını tutmanız gerekir.

IBM Storwize Veri Kurtarma: Genişletmede Çöken DS3300 Vakası

Kısa cevap: Erişilemeyen bir IBM Storwize veya DS3300 depolama sisteminden veri kurtarmak çoğu durumda mümkündür. Önce sistemi kapatırsınız ve disklerin sırasını not edersiniz. Rebuild ya da yeniden başlatma (initialize) işlemi yapmazsınız. Laboratuvarda her diskin imajı alınır, RAID yapısı sanal olarak yeniden kurulur ve veriler orijinal disklere hiç yazılmadan çıkarılır.

Kurumsal depolama sistemleri uzun süre sorunsuz çalıştığı için yedekleme çoğu zaman ertelenir. Bir sabah ise tüm paylaşımlı alan birden ulaşılamaz hâle gelebilir. Bu yazıda IBM Storwize veri kurtarma sürecini, PITS Global laboratuvarlarında çözülen bir IBM System Storage DS3300 vakası üzerinden anlatıyoruz. Arızanın ilk saatlerinde BT ekibinin neye dokunması, neye dokunmaması gerektiğini de ele alıyoruz.

IBM DS3300: 12 disk yuvalı, raf tipi SAN depolama ünitesi.

IBM DS3300 ve Storwize sistemleri nedir?

IBM DS3300 ve Storwize, şirketlerin birçok sunucuya ortak depolama alanı sunmak için kullandığı kurumsal depolama sistemleridir. Diskler bir RAID denetleyicisi (controller) tarafından yönetilir. Sunuculara ağ üzerinden blok düzeyinde depolama alanı (SAN, Storage Area Network) sağlanır.

DS3300 iki birim yüksekliğinde kompakt bir ünitedir. Gövdede 12 disk yuvası bulunur, genişletme modülleriyle 48 diske kadar büyütülebilir. SAS ve SATA diskleri destekler. Bu esneklik büyüyen şirketler için büyük kolaylık sağlar. Ancak veri kaybında işi karmaşıklaştıran da yine bu esnekliktir.

Bu sistemlerde veri kurtarmayı zorlaştıran nedir?

  • Özel RAID yapısı: Disk sırası, şerit boyutu (stripe size) ve parite dönüşü gibi bilgiler denetleyicinin kendi meta verisinde tutulur.
  • Çok katmanlı yapı: RAID dizisinin üzerinde mantıksal sürücüler (LUN) yer alır. Onların üzerinde de NTFS, VMFS veya ext4 gibi bir dosya sistemi bulunur.
  • Disk sayısı: Disk sayısı arttıkça her birinin sağlıklı okunması ve doğru sıraya konması daha çok emek ister.

Vaka: Disk genişletme sırasında çöken DS3300

Bu vakada orta ölçekli bir şirketin DS3300 sistemi, rutin bir disk genişletme işlemi sırasında tamamen erişilemez hâle geldi. Sistemde fotoğraf, video ve iş belgeleri vardı. Güncel bir yedek ise yoktu.

Şirket, cihazın yedekli güç kaynağına ve hataya dayanıklı yapılandırmasına güveniyordu. Fakat bu önlemler donanım arızasına karşı koruma sağlar, mantıksal bir çöküşe karşı değil. Genişletme sırasında başlayan zincirleme hata, dizinin tamamını devre dışı bıraktı.

Genişletme işlemi neden risklidir?

Kapasite genişletme sırasında denetleyici, verileri yeni disk sayısına göre baştan dağıtır (restriping). İşlem yarıda kesilirse dizinin bir kısmı eski yerleşimde, bir kısmı yeni yerleşimde kalabilir. RAID meta verisi de tutarsız hâle gelebilir. Böyle bir durumda denetleyici diziyi tanımayabilir.

Laboratuvardan not: Yarım kalmış genişletmelerde en büyük tehlike, sistemi “düzeltmek” için atılan adımlardır. Diziyi yeniden oluşturmak veya diskleri zorla çevrim içi yapmak, sağlam kalan RAID meta verisinin üzerine yazabilir. Bu da sanal yeniden yapılandırmayı çok daha zor hâle getirir.

IBM Storwize veri kurtarma laboratuvarda nasıl yapılır?

Profesyonel süreçte orijinal disklere hiçbir şey yazılmaz. Önce disklerin kopyası alınır, RAID yapısı bu kopyalar üzerinde sanal olarak kurulur. Bu vakada PITS Global laboratuvarlarındaki uzman ekip aşağıdaki adımları izledi.

1. Ön analiz ve diskleri tek tek kontrol

Diskler sıraları korunarak sistemden çıkarıldı. Her biri salt okunur araçlarla tek tek incelendi. Fiziksel arıza belirtisi gösteren bir disk olsaydı, önce sertifikalı temiz oda (cleanroom) ortamında onarılması gerekirdi. Örneğin okuma-yazma kafası (head) değişimi buna girer. Sabit disklerin donanım ve firmware teşhisinde PC-3000 Express gibi araçlar kullanılır.

2. Sektör sektör imaj alma

Her diskin sektör sektör tam kopyası (imaj alma, imaging) çıkarıldı. Okuması zorlaşan disklerde DeepSpar Disk Imager gibi cihazlar kullanılır. Bu cihazlar okuma hızını ve tekrar sayısını kontrol ederek zayıf diski fazla yormadan veri toplar. Sonraki tüm işlemler orijinaller üzerinde değil, bu imajlar üzerinde yapıldı.

3. RAID parametrelerinin bulunması ve sanal yeniden yapılandırma

DS3300’ün özel RAID yapılandırması tersine mühendislikle çözüldü. Ekip disk sırasını, şerit boyutunu, parite dönüş yönünü ve diğer parametreleri belirledi. Ardından dizi, orijinal disklere dokunulmadan sanal ortamda yeniden kuruldu (RAID yeniden yapılandırma).

4. Dosya sisteminin onarımı ve verilerin çıkarılması

Sanal dizi kurulduktan sonra dosya sistemine erişildi. Dosya tablosunda bozulma ve RAID meta verisinde tutarsızlıklar vardı. Buna rağmen temel veri kümeleri çıkarıldı. İmaj üzerinden dosya sistemini yeniden yapılandırmak için ACE Lab Data Extractor gibi yazılımlar kullanılır.

5. Doğrulama ve teslim

Kurtarılan dosyaların bütünlüğü hash kontrolleriyle doğrulandı. Veriler daha sonra güvenli bir harici ortama aktarıldı. Sonuçta yapılandırılmış dosyalar, iş belgeleri ve multimedya içerikleri dahil tüm temel veriler geri alındı. Hem de herhangi bir yedek olmadan.

Kızaklı diskler: sıralarını korumak kurtarma için kritik.

SAN depolama arızalandığında ilk ne yapmalısınız?

Yapmanız gereken ilk şey, sisteme yazma yapan her işlemi durdurmak ve hiçbir onarım adımını otomatik olarak onaylamamaktır. İlk saatlerde verilen kararlar, kurtarmanın ne kadar kolay olacağını büyük ölçüde belirler.

Belirti Olası neden Ne yapmalı Ne yapmamalı
Genişletme sonrası dizi “failed” veya “offline” Yarım kalan yeniden dağıtım, tutarsız RAID meta verisi Sistemi kapatın, olay günlüklerinin ekran görüntüsünü alın Diziyi silip yeniden oluşturmayın, initialize yapmayın
Birden fazla disk aynı anda arızalı görünüyor Fiziksel disk arızası, kablo/arka panel sorunu veya denetleyici hatası Disk sırasını etiketleyin, uzmana danışın Diskleri zorla çevrim içi yapmayın, yerlerini değiştirmeyin
Rebuild başladı ama ilerlemiyor ya da hata veriyor Kalan disklerden birinde kötü sektör (bad sector) İşlemi durdurup sistemi kapatmayı değerlendirin Rebuild’i tekrar tekrar başlatmayın
LUN görünüyor ama dosya sistemi açılmıyor Dosya sistemi veya bölüm tablosu bozulması Sunucu tarafında birimi salt okunur tutun CHKDSK, fsck veya “onar” araçlarını çalıştırmayın
Diskten tık, sürtünme veya vızıltı sesi geliyor Mekanik hasar, kafa veya motor sorunu Sistemi hemen kapatın Tekrar tekrar açıp kapatmayın

BT ekibi için güvenli kontrol listesi

  1. Depolamaya bağlı sunuculardaki yazma işlemlerini durdurun, uygulamaları kapatın.
  2. Yönetim arayüzündeki uyarıları ve olay günlüklerini (event log) değiştirmeden kaydedin. Ekran görüntüsü yeterlidir.
  3. Her diskin bulunduğu yuvayı ve genişletme modülündeki yerini etiketleyin.
  4. Son yapılan işlemi yazın: genişletme, firmware güncellemesi, disk değişimi gibi.
  5. Sistemi düzgün şekilde kapatın ve diskleri çıkarırsanız antistatik ambalajda saklayın.

Laboratuvardan not: Önemli olan “ne kadar çabuk tekrar çalışır” değil, “veri ne kadar az değişir” sorusudur. Rebuild ya da initialize gibi her otomatik onarım, disklerdeki ham veriyi değiştirir. Başarısız rebuild durumları için RAID 5 rebuild başarısız olunca ne yapmalı yazımıza da bakabilirsiniz.

Ne zaman profesyonel yardım almalısınız?

Dizi çevrim dışıysa, birden fazla disk arızalı görünüyorsa ya da yedeğiniz yoksa kendi başınıza deneme yapmadan uzman desteği almalısınız. Kurumsal RAID yapılarında yanlış bir adımı geri almak çoğu zaman mümkün değildir.

Aşağıdaki durumlardan biri varsa, sistemi çalıştırmaya devam etmeyin:

  • Genişletme, firmware güncellemesi veya denetleyici değişimi sonrası dizi açılmıyor.
  • Yönetim yazılımı diziyi silmenizi ya da yeniden oluşturmanızı öneriyor.
  • Disklerden mekanik ses geliyor veya diskler hiç algılanmıyor.
  • Veriler kişisel veri içeriyor ve yedeği bulunmuyor.

PITS Global Veri Kurtarma Hizmetleri, Ataşehir’deki merkez laboratuvarında RAID veri kurtarma ve sunucu veri kurtarma hizmeti verir. Verileriniz gizlilik ilkesiyle ve KVKK’ya (6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) uygun şekilde işlenir. Süreci adım adım görmek için veri kurtarma sürecimizi inceleyebilirsiniz.

Bu vakadan çıkarılacak dersler

Yedekli güç ve RAID gibi önlemler, yedeklemenin yerini tutmaz. Bu vaka, iyi kurulmuş bir sistemde bile tek bir bakım işleminin tüm verilere erişimi kesebileceğini gösteriyor.

  • Genişletmeden önce yedek alın: Kapasite artırma, firmware güncellemesi gibi işlemlerden önce güncel ve doğrulanmış bir yedek olmalı.
  • Yedeği farklı bir yerde tutun: Sürümlü ve tesis dışında saklanan bir yedek, mantıksal hatalara karşı da korur.
  • Belgeleyin: RAID seviyesini, disk sırasını ve LUN yapısını bir yerde kayıtlı tutun.
  • Arızada durun: Otomatik onarım tekliflerini kabul etmeden önce uzmana danışın.

Önemli Noktalar

  • Erişilemeyen IBM DS3300 veya Storwize dizilerinden veri kurtarmak çoğu durumda mümkündür. Sonuç, hasarın türüne ve arızadan sonra yapılan işlemlere bağlıdır.
  • Disk genişletme, verileri yeniden dağıttığı için yarıda kalırsa RAID meta verisini tutarsız hâle getirebilir.
  • Rebuild, initialize, CHKDSK/fsck ve disk sırasını değiştirmek veri kaybını kalıcı hâle getirebilir.
  • Profesyonel süreç şöyle ilerler: imaj alma, sanal RAID yeniden yapılandırma, dosya sistemi onarımı ve hash ile doğrulama.
  • RAID bir yedekleme yöntemi değildir; düzenli ve sistem dışında tutulan yedek şarttır.

Kurumsal depolamanız için ücretsiz analiz

IBM Storwize, DS serisi veya başka bir SAN/NAS sisteminiz erişilemez durumdaysa, sistemi kapatıp disk sırasını not edin ve bize ulaşın. PITS Global Veri Kurtarma Hizmetleri ücretsiz analiz ve ücretsiz kargo sunar. Verileriniz kurtarılamazsa ücret alınmaz. Ataşehir’deki merkez laboratuvarımızın yanında İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Bursa, Gaziantep ve Samsun şubelerimizden de destek alabilirsiniz. Bize (0216) 599 00 11 numarasından ulaşabilir ya da fiyat teklifi formunu doldurabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

IBM DS3300'de RAID dizisi offline olduysa diskleri başka bir cihaza takarak açabilir miyim?

Önerilmez. Diskleri farklı bir denetleyiciye ya da kasaya takmak, yeni cihazın diskleri yabancı olarak algılamasına ve yapılandırmayı silmeyi önermesine yol açabilir. Yanlış bir onay RAID meta verisinin üzerine yazar. Daha güvenli yol, diskleri sırasıyla etiketleyip her birinin imajını almak ve diziyi orijinal disklere dokunmadan sanal olarak yeniden kurmaktır.

SAN depolamadan veri kurtarma ne kadar sürer?

Süre disk sayısına, disklerin kapasitesine ve fiziksel olarak sağlam olup olmadıklarına göre değişir. Her diskin tam imajının alınması gerektiği için çok diskli kurumsal sistemlerde süreç tek bir diske göre daha uzundur. Ücretsiz ön analizden sonra arızanın türü belli olur ve size bulgular ile tahmini süreç hakkında bilgi verilir.

Kurtarma için IBM depolama ünitesinin tamamını mı göndermem gerekiyor?

Çoğu durumda diskler yeterlidir. Ancak diskler mutlaka yuva sıraları etiketlenerek ve antistatik ambalajda gönderilmelidir. Bazı durumlarda denetleyici yapılandırması veya olay günlükleri teşhisi hızlandırabilir. Bu yüzden göndermeden önce uzmanla görüşüp hangi parçaların gerektiğini netleştirmeniz en doğrusudur.

Şirket verilerimiz kurtarma sürecinde gizli kalır mı?

PITS Global Veri Kurtarma Hizmetleri verileri gizlilik ilkesiyle ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na (KVKK) uygun şekilde işler. Kurtarma orijinal diskler yerine imajlar üzerinde yapılır. Veriler yalnızca dosya listesinin doğrulanması ve teslim için kullanılır. Kurumunuzun ek gizlilik gereksinimleri varsa analiz aşamasında bunları paylaşabilirsiniz.

Rebuild yarıda kaldıysa veriler tamamen kaybolmuş mu demektir?

Hayır, çoğu zaman değil. Yarım kalan bir rebuild verilerin bir kısmını yeni yerleşime göre değiştirmiş olabilir. Ama diskler fiziksel olarak okunabiliyorsa büyük bölümü kurtarılabilir. Önemli olan işlemi tekrar başlatmamak ve sisteme yeni veri yazmamaktır. Başarı, ne kadar verinin değiştiğine ve disklerin durumuna bağlıdır.

RAID 5 Veri Kurtarma: Rebuild Başarısız Olunca Ne Yapmalı?

Kısa cevap: Çöken bir RAID 5 dizisinden veri kurtarmak çoğu durumda mümkündür. Ancak bunun şartı, dizinin üzerinde yeni bir işlem yapılmamış olmasıdır. Sistemi kapatın, disklerin sırasını not edin ve yeniden oluşturma (rebuild), başlatma (initialize) ya da formatlama yapmayın. Uzmanlar önce her diskin imajını alır, diziyi sanal olarak yeniden kurar ve verileri bu kopyalar üzerinden çıkarır.

RAID 5 veri kurtarma çoğu zaman aynı noktada başlar: Bir disk arızalanır, yenisi takılır ve dizinin kendini onarması beklenir. Ama onarım tamamlanmaz. Paylaşılan klasörler kaybolur ya da dosyalar görünür ama açılmaz. Bu yazıda bunun neden olduğunu anlatıyoruz. Hangi adımların durumu kötüleştirdiğini ve verinin laboratuvarda nasıl geri getirildiğini de PITS Global laboratuvarlarında karşılaşılan gerçek bir vaka üzerinden gösteriyoruz.

Dört diskli NAS cihazları çoğunlukla RAID 5 ile çalıştırılır.

RAID 5 nasıl çalışır ve neden tek disk arızasına dayanır?

RAID 5, verileri en az üç diske şeritler hâlinde dağıtan (striping) ve her şeride bir eşlik bilgisi (parity) ekleyen bir yapıdır. Eşlik bilgisi tek bir diskte durmaz, bütün disklere sırayla dağıtılır. Bu sayede herhangi bir disk arızalandığında eksik veri, kalan disklerden hesaplanabilir.

Bu yapının üç önemli sonucu vardır:

  • Kapasite: Bir diskin kapasitesi eşlik bilgisi için ayrılır. Dört adet 4 TB diskle yaklaşık 12 TB kullanılabilir alan elde edilir.
  • Dayanıklılık: Dizi aynı anda yalnızca bir disk kaybını tolere eder.
  • Kırılganlık: Bir disk eksikken dizi “bozulmuş” (degraded) modda çalışır. Bu sırada ikinci bir sorun çıkarsa koruma tamamen ortadan kalkar.

Kısacası RAID 5, kesintisiz çalışma sağlamak için tasarlanmıştır. Bir yedekleme çözümü değildir. Yanlışlıkla silme, fidye yazılımı veya denetleyici hatası tüm disklere aynı anda yansır.

RAID 5 dizisi neden çöker?

RAID 5 dizileri genellikle tek bir nedenle değil, ardı ardına gelen birkaç sorun yüzünden erişilemez hâle gelir. En sık karşılaşılan senaryolar şunlardır:

  • İkinci disk arızası: İlk disk değiştirilmeden ya da rebuild bitmeden ikinci disk de devreden çıkar.
  • Rebuild sırasında ortaya çıkan kötü sektörler: Rebuild, kalan disklerin tamamını baştan sona okur. Daha önce fark edilmemiş kötü sektörler (bad sector) bu sırada okunamazsa işlem yarıda kalabilir.
  • Denetleyici (controller) arızası: RAID kartı veya NAS yazılımı dizi yapılandırmasını kaybedebilir ya da disk sırasını yanlış yorumlayabilir.
  • Kullanıcı hataları: Diziyi yeniden başlatmak (initialize), zorla rebuild etmek, diskleri yanlış yuvaya takmak veya sağlam diski “arızalı” sanıp çıkarmak.
  • Elektrik dalgalanması ve fiziksel hasar: Aynı anda birden fazla diskin elektronik kartını (PCB) veya mekanik parçalarını etkileyebilir.
Sunucularda RAID yapılandırmasını donanım RAID kartı yönetir.

Belirtiler: Diziniz hangi durumda?

Ekranda gördüğünüz uyarı, verinin ne kadar risk altında olduğunu büyük ölçüde gösterir. Aşağıdaki tablo ilk değerlendirme için hazırlanmıştır:

Belirti Olası neden Ne yapmalı Ne yapmamalı
NAS veya RAID kartı “Degraded / Bozulmuş” uyarısı veriyor Bir disk devreden çıkmış, dizi korumasız çalışıyor Önce önemli verileri başka bir ortama yedekleyin, sonra diski değiştirin Yoğun yazma yapmak, sağlam diskleri çıkarıp takmak
Rebuild başlıyor ama yarıda kalıyor Kalan disklerden birinde okunamayan sektörler var Sistemi kapatın, uzman desteği alın Rebuild’i tekrar tekrar başlatmak
Birim “Crashed / Çökmüş” veya “Offline” görünüyor İki disk devre dışı ya da dizi yapılandırması kaybolmuş Sistemi kapatın, disk sırasını kaydedin Yeni birim oluşturmak, initialize etmek
Dosyalar görünüyor ama açılmıyor Eşlik bilgisi veya şerit düzeni bozulmuş, disk sırası yanlış olabilir Erişimi durdurun, diskleri olduğu gibi bırakın Dosya sistemi onarım araçları çalıştırmak
Disklerden tık veya sürtünme sesi geliyor Okuma-yazma kafası (head) veya mekanik arıza Cihazı hemen kapatın Diski yeniden çalıştırmak, açmak

Tek tek disklerde görülen sesler ve hata mesajları hakkında ayrıntı isterseniz hard disk arıza belirtileri rehberimize göz atabilirsiniz.

Vaka: Disk değişiminden sonra çöken RAID 5 dizisi

Bu vaka, iyi niyetli bir müdahalenin bir RAID 5 dizisini nasıl erişilemez hâle getirebileceğini gösteriyor. Olay PITS Global’in global laboratuvar ağında yaşandı.

Sorun

Müşterinin sistemi dizideki bir diskin arızalandığını bildirdi. Müşteri arızalı diski çıkarıp yerine yenisini taktı ve dizinin kendini otomatik olarak yeniden oluşturmasını bekledi. Rebuild düzgün tamamlanmadı. Bazı dosyalar listeleniyor ama hiçbiri açılmıyordu. Bu durum, eşlik hesaplarının veya şerit tutarlılığının bozulduğuna işaret ediyordu.

Teşhis

Laboratuvardaki incelemede RAID üst verisinde (metadata) ve eşlik bloklarında bozulma tespit edildi. Disk değişiminden sonra sistem orijinal disk sırasını ve şerit düzenini artık doğru yorumlayamıyordu. Ayrıca geriye kalan disklerden birinde dengesiz, zor okunan sektörler vardı.

Laboratuvarda yapılanlar

  1. Her diskin sektör düzeyinde birebir kopyası alındı. Dengesiz sektörlere sahip disk özel imaj ekipmanıyla kontrollü şekilde okundu.
  2. Kopyalar üzerinden dizi sanal olarak yeniden kuruldu. Disk sırası, şerit boyutu, eşlik dönüş düzeni ve başlangıç ofseti tek tek belirlendi.
  3. Kısmen bozulmuş dosya sisteminin yapısı onarıldı, dosya dizini yeniden elde edildi.
  4. Veriler çıkarıldı ve özet değerleriyle (hash) bütünlükleri doğrulandı.

Sonuç ve ders

Bu vakada müşteri verisinin yüzde 98’den fazlası kurtarıldı. Ticari kayıtlar, mali belgeler ve veritabanı tabloları da kurtarılan veriler arasındaydı. Veriler yeni bir depolama ortamına aktarıldı ve müşteriye ayrıntılı bir rapor verildi. Bu oran yalnızca bu vakaya aittir; her dizinin sonucu hasarın türüne göre değişir. Asıl ders şudur: Rebuild beklendiği gibi ilerlemiyorsa durun. Her yeni deneme, kurtarılabilecek veriyi azaltabilir.

Laboratuvardan not: RAID 5’te “dosyalar görünüyor ama açılmıyor” belirtisi çoğu zaman disklerdeki verinin hâlâ yerinde olduğunu gösterir. Sorun genellikle verinin hangi sırayla ve hangi düzenle okunacağındadır. Bu bilgi doğru parametrelerle sanal ortamda yeniden kurulabilir. Yeter ki disklere yeni bir yapılandırma yazılmamış olsun.

RAID 5 çöktüğünde evde neler yapılabilir, neler yapılmamalı?

Güvenli olan tek yol, durumu kayıt altına alıp diskleri değiştirmeden korumaktır. Aşağıdaki adımlar veriye zarar vermez:

  1. Sistemi düzgün şekilde kapatın. Dizi çökük durumdaysa çalışmaya devam etmesi ek bozulmaya yol açabilir.
  2. Ekran görüntüsü alın. NAS arayüzündeki veya RAID kartı menüsündeki hata mesajlarını, disk durumlarını ve günlük (log) kayıtlarını kaydedin.
  3. Disk sırasını not edin. Diskleri çıkarmanız gerekirse her birini yuva numarasıyla etiketleyin. Değiştirdiğiniz eski diski de atmayın.
  4. Kabloları ve gücü kontrol edin. Sunucularda gevşek bir SAS/SATA kablosu veya arızalı bir güç kaynağı da disk “düşmüş” gibi görünmesine neden olabilir. Ancak bu kontrolü sistem kapalıyken yapın.

Şunlardan ise kesinlikle kaçının:

  • Rebuild’i tekrar başlatmak veya “zorla çevrimiçi yap” (force online) gibi seçenekleri kullanmak
  • Diziyi silip yeniden oluşturmak, birimi başlatmak veya formatlamak
  • Diskleri farklı sırayla takmak ya da başka bir NAS’a taşımak
  • CHKDSK, fsck veya NAS’ın “dosya sistemini onar” özelliğini çalıştırmak
  • Tık sesi gelen diski tekrar tekrar çalıştırmak veya açmak
  • Deneme yanılma yapan kurtarma programlarını doğrudan orijinal disklere uygulamak

Laboratuvardan not: RAID disklerini tek tek bir Windows bilgisayara bağlarsanız Disk Yönetimi “Bilinmiyor, Başlatılmadı” durumu gösterebilir ve “Diski başlat” penceresi açabilir. Bu pencerede İptal‘e tıklayın. Başlatma işlemi diskin başına yeni bir bölüm tablosu yazar. Bu da RAID üst verisinin üzerine yazılması demektir.

Kızaklı diskler çıkarılırken yuva sırası mutlaka etiketlenmelidir.

Profesyonel RAID 5 veri kurtarma süreci nasıl işler?

Profesyonel süreçte orijinal disklere hiçbir şey yazılmaz. Tüm çalışma diskler kopyalandıktan sonra bu kopyalar üzerinde yapılır. PITS Global Veri Kurtarma Hizmetleri’nde süreç şu sırayla ilerler:

  1. Ücretsiz ön analiz: Her disk ayrı ayrı test edilir. Mekanik, elektronik ve mantıksal sorunlar belirlenir.
  2. Bilgilendirme ve onay: Bulgular, yapılacak işlemler ve maliyet işleme başlamadan önce size iletilir.
  3. Gerekirse fiziksel onarım: Kafası arızalı bir disk, sertifikalı temiz oda (cleanroom) ortamında uyumlu bir donör diskten kafa grubu değişimi (head stack replacement) ile okunabilir hâle getirilir. Firmware ve servis alanı (service area) sorunları PC-3000 Express ile teşhis edilir ve onarılır.
  4. Kontrollü imaj alma (imaging): Her diskin birebir kopyası alınır. Zayıf disklerde DeepSpar Disk Imager gibi ekipmanlar okuma sırasını ve zaman aşımlarını yönetir. Böylece diske fazla yük binmeden en fazla veri kurtarılır.
  5. Sanal RAID yeniden yapılandırma: İmajlar üzerinde disk sırası, şerit boyutu, eşlik dönüş düzeni ve ofset belirlenir. Dizi, orijinal denetleyicinin göreceği şekilde sanal olarak birleştirilir.
  6. Dosya sistemi onarımı ve doğrulama: NTFS, ext4 gibi dosya sistemleri ACE Lab Data Extractor gibi araçlarla yeniden yapılandırılır. Kurtarılan dosya listesi sizinle birlikte kontrol edilir.
  7. Teslim: Veriler yeni bir depolama ortamına aktarılarak teslim edilir.
Kafa ve plaka incelemesi yalnızca temiz oda ortamında yapılır.

Sürecin ayrıntılarını veri kurtarma sürecimiz sayfasında bulabilirsiniz. Şirket verileri içeren dizilerde kişisel veriler gizlilik ilkesiyle ve KVKK’ya (6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) uygun şekilde işlenir.

Ne zaman profesyonel yardım almalısınız?

Dizi kendi kendine düzelmiyorsa ve veriler yedeklenmemişse, bir sonraki adımı atmadan önce uzmana danışmalısınız. Özellikle şu durumlarda müdahaleyi bırakın:

  • Disk değişiminden sonra rebuild tamamlanmıyor veya hata veriyor.
  • Birden fazla disk arızalı görünüyor.
  • Dosyalar listeleniyor ama açılmıyor ya da bozuk geliyor.
  • NAS veya RAID kartı birimi “Offline”, “Crashed” ya da “Degraded” olarak gösteriyor ve veri yedeksiz.
  • Disklerden biri tık, vızıltı veya sürtünme sesi çıkarıyor.

NAS cihazlarına özel durumlar için NAS veri kurtarma, donanım RAID kartlı sistemler için ise RAID veri kurtarma hizmetimizi inceleyebilirsiniz.

Önemli Noktalar

  • RAID 5 yalnızca tek disk arızasına dayanır. Bir yedekleme yöntemi değildir.
  • Rebuild, kalan diskleri yoğun şekilde okur. Gizli kötü sektörler bu sırada ortaya çıkabilir.
  • Rebuild başarısız olursa sistemi kapatın. İşlemi tekrarlamayın, diziyi başlatmayın veya formatlamayın.
  • Disklerin yuva sırasını etiketleyin, çıkarılan eski diski saklayın.
  • Profesyonel kurtarmada önce her diskin imajı alınır, dizi bu kopyalar üzerinde sanal olarak yeniden kurulur.
  • Kurtarma başarısı hasarın türüne ve dizi üzerinde yapılan işlemlere bağlıdır.

RAID 5 diziniz için ücretsiz analiz

PITS Global Veri Kurtarma Hizmetleri, merkez laboratuvarı İstanbul Ataşehir’de bulunan, ABD merkezli PITS Global’in Türkiye şubesidir. Ankara, İzmir, Antalya, Bursa, Gaziantep ve Samsun’daki şubelerimizden de destek alabilirsiniz. Disklerinizi ücretsiz kargo ile laboratuvarımıza gönderebilirsiniz. Analiz ücretsizdir ve veri kurtarılamazsa ücret alınmaz. Bize (0216) 599 00 11 numarasından ulaşabilir ya da fiyat teklifi formunu doldurabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

RAID 5'te iki disk aynı anda bozulursa veriler tamamen kaybolur mu?

Her zaman değil. İki disk devreden çıktığında dizi kendi başına çalışamaz. Ancak disklerden biri genellikle tamamen ölmüş değildir; yalnızca kötü sektörler, elektronik kart sorunu veya bağlantı hatası yüzünden diziden düşmüştür. Bu disk laboratuvarda onarılıp imajı alınırsa dizi sanal olarak yeniden kurulabilir. Sonuç, disklerdeki hasarın derecesine bağlıdır.

RAID 5 rebuild işlemi yarıda kaldı, tekrar başlatabilir miyim?

Önerilmez. Rebuild yarıda kaldıysa kalan disklerden biri büyük olasılıkla okunamayan bölgeler içeriyordur. Her yeni deneme bu diski yeniden zorlar ve eşlik bilgisinin bir kısmının üzerine yazılmasına neden olabilir. Sistemi kapatmak, disk sırasını not etmek ve diskleri önce kopyalayabilecek bir uzmana danışmak daha güvenlidir.

RAID disklerini bilgisayara tek tek takarak dosyalarımı görebilir miyim?

RAID 5'te veriler disklere şeritler hâlinde dağıtılır. Bu yüzden tek bir disk bağlandığında anlamlı bir klasör yapısı görünmez. Windows bu diski başlatılmamış olarak algılayıp başlatmanızı isteyebilir. Bu teklifi kabul etmek RAID üst verisinin üzerine yazar. Diskleri yalnızca kopyalama amacıyla ve uzman gözetiminde bağlamak gerekir.

Disklerin sırası karışırsa veri kurtarma yine mümkün olur mu?

Çoğu durumda evet. Disk sırası, şerit boyutu ve eşlik düzeni disklerdeki verinin analiziyle tespit edilebilir. Ancak sıra karıştıktan sonra NAS veya RAID kartı diziyi yanlış sırayla yeniden oluşturduysa disklere yeni veri yazılmış olabilir. Bu da kurtarmayı zorlaştırır. Sıranın karıştığını fark ettiğiniz anda sistemi çalıştırmayı bırakın.

RAID 5 yerine hangi yapı daha güvenli olur?

Daha fazla disk arızasına dayanıklılık isteyenler, iki disk kaybını tolere eden RAID 6'yı veya ayna tabanlı RAID 10'u tercih edebilir. Ancak hiçbir RAID seviyesi yedeklemenin yerini tutmaz. Yanlışlıkla silme, fidye yazılımı ve denetleyici hataları tüm disklere aynı anda yansır. Bu nedenle verilerin ayrı bir ortamda düzenli yedeği bulunmalıdır.

Mobil sürümden çık